Pháp, chiếc ghế trống của Mbappé và cái tên bước ra từ bóng tối

Trong khu huấn luyện Clairefontaine, có một đôi giày được đặt ngay ngắn dưới ghế, dây buộc chặt đến mức người ta nghe thấy tiếng thít lại trong im lặng. Người buộc dây ấy không phải Kylian Mbappé. Áp lực không nằm trên vai, nó nằm trong cách họ buộc dây giày. Suốt nhiều năm đứng ở cuối hành lang, tôi học được rằng những thay đổi lớn lao nhất của một đội bóng không bắt đầu từ bảng chiến thuật, mà từ một chiếc ghế trống và một người lặng lẽ ngồi xuống bên cạnh nó.

Đội tuyển Pháp bước vào loạt trận quốc tế này trong trạng thái mà tôi gọi là tuần trăng mật. Hai trận, hai chiến thắng, trước Thổ Nhĩ Kỳ và Bỉ. Một vị huấn luyện viên mới ngồi vào ghế nóng, và chưa ai trong phòng họp báo dám đặt câu hỏi khó. Nhưng tôi để ý một điều mà tỉ số không nói: đội bóng ấy thắng mà không thật sự trôi chảy. Người ta gọi đó là sự vững chắc và sự lạnh lùng để giành chiến thắng. Với tôi, đó là dấu hiệu của một đội đang sống bằng khoảnh khắc hơn là bằng sự thống trị.

Và rồi Mbappé chấn thương. Không ai nói rõ bao lâu. Chính khoảng trống không được định nghĩa ấy mới là thứ khiến phòng thay đồ đổi nhịp.

Bước vào khoảng trống đó là Esteban Lepaul, tiền đạo của Rennes. Một cái tên mà phần lớn khán giả phải tra cứu. Mùa giải trước, cậu được cho là ghi 21 bàn sau 34 trận ở Ligue 1, đứng đầu danh sách ghi bàn của giải. Với một tiền đạo trẻ người Pháp, đó là con số khiến các tuyển trạch viên ở Premier League phải mở lại sổ. Điều đáng nói không nằm ở số bàn thắng, mà ở kiểu tiền đạo mà Lepaul đại diện: một số 9 neo trong vòng cấm, tranh chấp, làm tường, sống bằng những pha bóng bổng và những đường chuyền dài.

Đây là một sự tái định hình, không phải một sự thay thế trực tiếp. Mbappé tấn công bằng tốc độ, bằng cách lao vào khoảng trống sau lưng hàng thủ. Lepaul tấn công bằng sức mạnh, bằng cách giữ bóng để đồng đội băng lên. Nếu cậu ấy thật sự đá chính, logic xây dựng tấn công của Pháp buộc phải chuyển từ đưa bóng vào khoảng trống sang đưa bóng vào một mục tiêu cố định. Đó là hai ngôn ngữ bóng đá khác nhau, và một đội tuyển không thể nói cả hai trong cùng một trận mà không có sự đứt gãy.

Người ta kể rằng vị huấn luyện viên tình cờ phát hiện ra Lepaul. Tôi không thích chữ tình cờ. Trong bóng đá đỉnh cao, không có tình cờ, chỉ có sự chuẩn bị gặp đúng thời điểm. Một tiền đạo xuất hiện theo cách ấy hiếm khi được trao cả một cấu trúc chiến thuật dựng riêng quanh mình. Cậu ấy được đặt vào một hệ thống đã có sẵn, và phải tự tìm lấy chỗ đứng.

Trong phòng thay đồ, danh tiếng tan nhanh hơn băng ghim.

Đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn, bởi vì câu chuyện Lepaul đang được kể theo một khuôn mẫu quen thuộc: từ khốn khó đến vinh quang. Một tuổi thơ vất vả, một bước ngoặt, một ngôi sao lóe sáng. Khuôn mẫu ấy lan truyền tốt. Nó khiến người đọc rung động. Nhưng nó cũng thổi phồng một mẫu dữ liệu vốn rất nhỏ.

Một mùa giải, 34 trận, chưa đủ để phong thánh một tiền đạo. Một lần khoác áo đội tuyển quốc gia lại càng không. Và ở đây, tôi phải nói thẳng điều mà một người đứng cuối hành lang như tôi buộc phải nói: phần lớn những con số đang được lan truyền về Lepaul cần được kiểm chứng trước khi ai đó xây cả một kế hoạch quanh chúng. Sự cụ thể của một con số không phải là bằng chứng cho tính xác thực của nó. Một nguồn tin nói 21 bàn sau 34 trận; một nguồn khác không nhắc gì. Giữa hai điều đó là cả một vùng xám mà người viết phải có can đảm để gọi tên.

Tôi đã từng ngồi 40 phút trong một phòng thay đồ ở San Siro, không ghi âm, chỉ viết tay lên cuốn sổ đã sờn, và học được rằng điều được nói ra chưa chắc là điều quan trọng nhất. Tôi không ghi chép điều họ nói. Tôi ghi nhớ điều họ im lặng. Sự im lặng quanh Lepaul, không có tuyên bố chính thức, không có thời gian trở lại của Mbappé, chính là bản tin đáng chú ý nhất.

Trận gặp Ý là phép thử thật sự. Hai chiến thắng trước Thổ Nhĩ Kỳ và Bỉ mang giá trị thông tin thấp hơn một trận đấu căng thẳng với một đối thủ ngang tầm. Nếu Pháp chơi tốt, người ta sẽ nói về chiều sâu đội hình, và chiều sâu đúng là lợi thế cấu trúc của họ. Một đội tuyển sở hữu bể sao đủ rộng có thể hấp thụ sự vắng mặt của một ngôi sao mà không sụp đổ. Nếu Pháp chơi dở, chu kỳ chỉ trích đầu tiên sẽ mở màn, và nó sẽ đến nhanh hơn người ta tưởng.

Có một nghịch lý mà tôi muốn người đọc mang theo. Pháp có thể thắng mà không cần Mbappé, điều đó làm giảm áp lực phụ thuộc. Nhưng nếu hàng công chơi kém, mọi lời chỉ trích sẽ đổ lên sự vắng mặt của cậu ấy, điều đó lại làm tăng áp lực dư luận. Cùng một sự kiện, hai hướng áp lực ngược nhau. Chỉ người đứng trong phòng thay đồ mới cảm nhận được cả hai cùng lúc.

Với Lepaul, tôi giữ thái độ của một người quan sát lâu năm: tò mò, nhưng không vội tin. Một màn trình diễn tốt trước Ý sẽ khóa chặt câu chuyện ngôi sao mới. Một màn trình diễn nhạt nhòa sẽ mở ra câu chuyện khoảnh khắc lóe sáng rồi tắt. Cỗ máy truyền thông đã nâng cậu ấy lên hôm nay cũng sẵn sàng quay lưng vào ngày mai. Đó là quy luật, không phải sự phản bội.

Tôi đứng cuối hành lang, nghe rõ tiếng thở dài của một kỷ nguyên, và cả tiếng bước chân của một người đang tìm chỗ đứng giữa hai kỷ nguyên ấy.

Khi sân vận động trống, tôi mới hiểu tiếng vỗ tay thật sự là gì. Với Lepaul, tiếng vỗ tay còn chưa bắt đầu. Và có lẽ, đó lại là điều tốt nhất có thể xảy ra với cậu ấy: được bước vào ánh sáng mà không phải gánh sẵn một vương miện.